Naukowe luki na mapie Polski. I czemu znów Podlaskie?

Ministerstwo Nauki opracowało Mapę Drogową Infrastruktury Badawczej. Znalazły się na niej 33 projekty naukowe z najważniejszych ośrodków. Nie ma wśród nich reprezentantów województwa podlaskiego

Bycie na tej mapie nie przekłada się na finansowanie tego ośrodka, ale jak tłumaczy ministerstwo, ma pozytywny wpływ na przyszłe decyzje z tym związane, podejmowane zarówno przez MNiSW, jak i inne agencje finansujące badania. Oraz, co ważne, to swoisty prestiż i potwierdzenie swojej pozycji naukowej w kraju.

Pracę nad tą mapą resort szkolnictwa wyższego rozpoczął w 2009 r. Jej tworzenie poprzedzono przeglądem bazy badawczej jednostek naukowych i prowadzonej przez nie polityki badawczej. Dokonano również przeglądu dużych inwestycji podejmowanych w ostatnich latach przez jednostki naukowe w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Selekcja projektów do tej mapy obejmowała dwa etapy. Pierwszy wymagał składania wniosków zawierających wizję proponowanej infrastruktury badawczej. Przystąpienie do etapu drugiego (na podstawie rezultatów z etapu pierwszego) związane było z przygotowaniem poszerzonych opisów proponowanej infrastruktury (czyli informacje na temat planowanego obszaru i zakresu badań, polskiego potencjału naukowego w tym obszarze, oraz kwalifikacji zespołów naukowych). W odpowiedzi na ogłoszony w 2009 r. konkurs do pierwszego etapu nadesłano 76 wniosków, które zostały poddane ocenie przez zespół ekspertów krajowych. Tym sposobem wyłoniono 33 punkty widniejące na mapie, czyli ośrodki badawcze, w których skupia się krajowy potencjał naukowy. Projekty są z takich dziedzin jak choćby: astronomia i fizyka, zagadnienia interdyscyplinarne, nauki humanistyczne, nauki biologiczne i medyczne oraz nauki o środowisku i nauki o Ziemi.

Wybrane projekty tworzące tę topografię nauki obejmują zasięgiem ośrodki naukowe z m.in. z Wrocławia (Politechnika Wrocławska), Gdańska (Uniwersytet Gdański), Katowic (Główny Instytut Górnictwa), Krakowa (Uniwersytet Jagielloński), Łodzi (np. Instytut Medycyny Pracy), Poznania (Uniwersytet im. A. Mickiewicza), Torunia (Uniwersytet im. M. Kopernika) i Warszawa (m.in. Uniwersytet Medyczny i Uniwersytet Warszawski), oraz instytuty badawcze (np. PAN).

Wśród 33 projektów - które, co ważne, są nie tylko krajowymi projektami naukowymi, ale i wkładem polskich uczelni w projekty międzynarodowe - nie ma uczelni z województwa podlaskiego. Pytamy resort szkolnictwa wyższego, dlaczego. Czy białostockie uniwersytety i politechnika chciały się na takiej mapie znaleźć?

- Na tę chwilę nie mogę powiedzieć, czy startowały w tych konkursach. Nie stosujemy raczej praktyki informowania o uczestnikach takich postępowań, jeśli się dane podmioty nie zakwalifikowały. Nie mam jednak potwierdzenia, że białostockie uczelnie brały udział w tych postępowaniach konkursowych - odpowiada Bartosz Loba, rzecznik prasowy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

O komentarz i opinie do Polskiej Mapy Drogowej Infrastruktury Badawczej chciałam poprosić szefów lokalnych uczelni publicznych. Niestety mimo kilku dni starań nie udało się. Odpowiedzi, jakie słyszałam najczęściej, to: "Nie wiem za bardzo, o jaki projekt chodzi. Nie będę więc komentował..." lub: "Rektor jest bardzo zajęty, proszę spróbować zadzwonić jutro" (po czym jutro, odsyłano mnie na dzień kolejny). Dlatego pełnego stanowiska lokalnych uczelni tu nie ma. Opinie w tej sprawie wyraża prof. Jerzy Nikitorowicz, rektor Uniwersytetu w Białymstoku, który na wczorajszym spotkaniu z prorektorami akurat poruszał ten temat.

- Interesowaliśmy się pojawieniem na tej mapie, składaliśmy stosowne wnioski. Nie wiem, dlaczego nas nie uwzględniono. Może ministerstwo nas nie zauważa? Każdy ośrodek ma tradycje naukowe - my też. A jednak, dla przykładu, Narodowe Centrum Nauki otwarto niedawno w Krakowie, a nie np. w Białymstoku. Liczę jednak, że nie wszystko stracone i Białystok, i nasz uniwersytet znajdzie się na tej mapie - komentuje prof. Jerzy Nikitorowicz.

W tym roku ogłoszony będzie kolejny konkurs na projekty do Polskiej Mapy Drogowej Infrastruktury Badawczej. W kolejnych latach mapa będzie uaktualniana w dwuletnich odstępach.

Zachęcam do dyskusji

Jaka jest kondycja naukowo-badawcza białostockich uczelni? Czy mamy się czym pochwalić? Jak wyposażone są akademickie pracownie i laboratoria? Nad jakimi projektami i badaniami cennymi dla regionu, kraju czy Europy pracują obecnie lokalni naukowcy? A może ten naukowo-badawczy białostocki potencjał jest dopiero w zalążku? Władze lokalnych uczelni, pracowników naukowych i samych studentów zachęcam do dyskusji. Na opinie czekam pod adresem e-mailowym: [e-mail].