Cmentarze na Podlasiu źle chronione

Piszę w sprawie cmentarzy mniejszości narodowych na Podlasiu. Czy są dobrze chronione? Nie są, a już szczególnie kirkuty-obraz nędzy i rozpaczy. Lubię fotografować cmentarze i sporo po nich jeżdżę, zwłaszcza ostatnio. Żydowskie cmentarze są najczęściej zarośnięte gąszczem krzewów, drzew i zielska, często pełno tam śmieci. A przecież wystarczyłoby od czasu do czasu wyrwać samosiejki i wykosić trawę-to tak dużo?

Byłam na kirkucie w Tykocinie 23 kwietnia tego roku i widziałam tam pasącego się konia, tym razem gniadego[...]. Najbardziej jednak wstrząsnął mnie widok kirkutu w Suchowoli. Znajduje się przy ruchliwej trasie do Augustowa i akurat przy nim wybudowano zatoczkę dla TIR-ów. Kierowcy na kirkucie zorganizowali sobie wychodek-wszędzie widać nieczystości i brudny papier toaletowy. Trudno ich oskarżać o bezczeszczenie cmentarza, bo miejsce to nie jest ogrodzone ani w żaden sposób oznakowane i nie znalazłam tam ani jednej macewy - skąd więc mają wiedzieć że załatwiają się na terenie cmentarza? Prowizoryczną tablicę (wydruk z komputera na kartce za szkłem) z napisem "cmentarz żydowski" znalazłam na pobliskim śmietniku.

W Sokółce tylko kilka metrów od ulicy wykoszono trawę i krzewy, reszta nekropolii zarosła chaszczami. Macewy ułożone w krąg koło wielkiego drzewa najwyraźniej wykorzystywane są jako krzesła do przesiadywania i konsumpcji różnego rodzaju napojów, bo znajdują się w tym miejscu spore ilości puszek po piwie, śmieci i butelek. Na jednej z macew ktoś sobie namalował napis farbą olejną (szubienica i bliżej niezidentyfikowane słowa). Na jednym z drzew ktoś przymocował tarczę strzelniczą i prawdopodobnie ćwiczył sobie strzelanie. Przed cmentarzem w 2007 roku postawiono tablicę z informacją, że w tym miejscu znajdował się cmentarz żydowski. Znajdował się? Moim zdaniem ZNAJDUJE SIĘ tam nadal. Jedno małe słowo, a tak wiele mówi o naszym stosunku do historycznej spuścizny.

Na tym tle wyróżnia się pozytywnie kirkut w Knyszynie. Wprawdzie nie prowadzi się tam żadnej konserwacji, ale jest przynajmniej postawiono rzetelne tablice informacyjne , na których przedstawiono pokrótce historie społeczności żydowskiej Knyszyna i przywołano nazwiska najwybitniejszych przedstawicieli. Stare, zabytkowe cmentarze pozostawiane są samym sobie. W tymże Knyszynie cmentarz prawosławny znajdujący się na górce nie jest ani ogrodzony, ani w jakikolwiek sposób oznakowany, że tu spoczywają ludzie. Widnieje na nim tylko kilka krzyży. Nieopodal zaczynają się pojawiać domki jednorodzinne i najwyraźniej z górki pobierany jest piach do budowy, bo jedna ze skarp ma wyrwę i już osypuje się. Po przeciwnej stronie znajduje się ponoć cmentarz ewangelicki, ale trudno mi stwierdzić w jakim jest stanie, bo w ogóle go nie znalazłam. Przy drodze do Moniek znajduje się cmentarz historyczny, na który jeszcze nie dotarłam, ale znalazłam bardzo ciekawą notatkę na jego temat na stronie Urzędu Miejskiego w Knyszynie, który tenże cmentarz opisuje następująco: "Z lewej strony szosy z Knyszyna do Moniek znajduje się cmentarz historyczny, prawdopodobnie z czasów wojen szwedzkich bądź tatarskich. Można tam znaleźć odkryte przez wiatr kości ludzi zamieszkujących ten teren a poległych w wojnie z wrogiem. " Przynajmniej szczerze.

Na tejże stronie internetowej gmina podaje informację, że znajduje się w jej obrębie 10 cmentarzy grzebalnych, w tym 7 w samym Knyszynie - katolicki, prawosławny, ewangelicki, epidemiczny, historyczny, żydowski i unicki. Zainteresowana takim bogactwem wielokulturowej przeszłości pojechałam tam przedwczoraj. Zapytałam o ich umiejscowienie osobę chyba najlepiej zorientowaną, czyli miejscowego księdza, który odpowiedział mi, że realnie istnieją tylko trzy cmentarze-katolicki, prawosławny i żydowski, oraz jakieś pojedyncze nagrobki ewangelickie, a reszta została zlikwidowana, zaorana i zabudowana, więc istnieje tylko na papierze. I niech to zdanie będzie podsumowaniem naszego stosunku do cmentarzy mniejszości narodowych i wielokulturowości (papierowej oczywiście).