Minęła 70. rocznica pierwszej masowej deportacji na Wschód

W mroźną lutową noc enkawudziści załomotali kolbami do tysięcy polskich domów. Nikt nie mógł wtedy jeszcze wiedzieć, że znajoma przeszłość zniknie na zawsze - mówił wczoraj prof. Cezary Kuklo, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej.

W siedzibie IPN przy ul. Warsztatowej 1A zebrali się Sybiracy, historycy, włodarze, duchowni. Spotkanie upamiętniało pierwszą masową wywózkę obywateli polskich do ZSRR, do której doszło w nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku.

Właśnie minęła 70. rocznica pierwszej deportacji. Wywiezieni - nawet jako najmniejsze kilkuletnie dzieci - Sybiracy mają dziś ponad 70 lat. Ale do dziś głód, cierpienie, upokorzenie, pamiętają tak dotkliwie, jakby to było wczoraj.

- Ludzi potraktowano jak zwierzęta, upokorzono. Urzędowo zaplanowana kulturowo-narodowościowa czystka objęła setki tysięcy osób. Na zawsze zabrała młode polskie pokolenie. Przez lata ustawiano ich jeszcze jako wrogów prymitywnej sowieckiej utopii. Tym bardziej teraz, gdy możemy cieszyć się wolnością, powinniśmy przede wszystkim o tamtych czasach pamiętać - mówił Kuklo.

Najważniejsze, by ów jeden z najtragiczniejszych okresów polskiej historii pamiętali młodzi.

Ci, którzy pokazali wczoraj spektakl "Naszym babciom, naszym dziadkom na zesłaniu" - na pewno wiele zapamiętają (uczniowie Gimnazjum nr 2 im. Sybiraków w Augustowie pod kierunkiem Ewy Chodacz zbudowali przedstawienie-wielogłos w oparciu o wspomnienia augustowian).

Z myślą o młodych powstał też program "Deportacje obywateli polskich do ZSRR w latach 1940-41. Relacje świadków" - wspomnienia Sybiraków z regionu nagrane na DVD w ramach ogólnopolskiego projektu IPN "Notacje - relacje świadków historii". To materiał, na bazie którego można poprowadzić lekcje historii.

W czterech masowych deportacjach (9/10 lutego 1940 r., 13 kwietnia 1940 r., 29 czerwca 1940 r., 20 czerwca 1941 r.) z terenów RP wywieziono nie mniej niż 320 tys. osób.