Białystok na rowery. Góral na nizinach

Harmonogramy tegorocznych wyścigów rowerowych pojawiły się już jak wiosenne przebiśniegi. Nasze rodzime Maratony Kresowe też podały wstępny kalendarz imprez. Frekwencja powinna więc być spora, maratony rowerowe MTB w ostatnim czasie cieszą się dużą popularnością - pisze Jerzy Tokajuk, Klub Rowerowy Eskapada

Niezbyt zorientowanym w temacie, termin "maraton MTB" brzmi tajemniczo, a MTB to po prostu z angielska - rower górski (od mountain bike). Dzięki temu, że sport ten uprawia już tak duża ilość osób, został on uznany przez Międzynarodową Unię Kolarską (UCI) i Polski Związek Kolarski za dyscyplinę kolarską. Pierwsze zawody z cyklu Mistrzostw Świata w Maratonie MTB odbyły się w 2003 roku w szwajcarskim Lugano. Pierwszą mistrzynią świata została nasza Maja Włoszczowska.

***

Za najciekawszą imprezę w świecie MTB uważa się austriackie Salzkammergut Trophy. Największe emocje wywołuje zawsze dystans królewski 200+. Jest on niewątpliwie wielką przygodą i przyciąga specyficznych zawodników. Można go pokonać nawet bez wielkiego bagażu doświadczeń, ale o zwycięstwie i ukończeniu decyduje odporność psychiczna. Uczestnicy zwracają uwagę przede wszystkim na niezwykłą atmosferę Salzkammergut Trophy. Mówią o tysiącach zainfekowanych "cyklozą" fanów z całej Europy, o ludziach, którzy w różnych językach mówią o jednym. Jeździe na rowerze. Do tego dochodzi profesjonalizm organizatorów: w biurze zawodów, przygotowaniu bufetów, oznakowaniu trasy. W razie kłopotów technicznych dostępny jest serwis, gdzie nie tylko można naprawić podstawowe defekty, ale błyskawicznie nasmarować łańcuch czy zaopatrzyć się w dętkę. Niezapomniane jest również zaangażowanie kibiców, którzy niezwykle podnoszą zawodników na duchu i motywują do dalszego wysiłku.

- Najważniejsze jednak, że pokonałem cały dystans, radząc sobie z techniczną trasą, kapryśną pogodą i co dla mnie najważniejsze - swoimi słabościami - wspomina Zbigniew Mossoczy z SIKORSKI bikeBoard TEAM, jeden z uczestników Salzkammergut Trophy. - Jazda ponad 14 godzin, długie sztywne podjazdy pokonywane w upale, techniczne single, szybkie zjazdy w strugach wody podczas burzy, z piorunami i grzmotami nad głową, wypicie przy tym około 15 litrów płynów - to wszystko, by pokonać samego siebie, mieć ogromną satysfakcję i wspaniałe wspomnienia, które pozostaną na długo - dodaje.

***

My wprawdzie Alp nie posiadamy, ale Cezary Zamana, znany kolarz szosowy, urodzony w Augustowie, który w 2003 roku wygrał wyścig Tour de Pologne, potrafi wykorzystać równie dobrze wspaniałe walory polskiego krajobrazu. Z powodzeniem też wspiera różne krajowe przedsięwzięcia, w tym te na Podlasiu.

- W górach każdy zmaga się z trasą samotnie, co oczywiście także ma swoje uroki. Nasze maratony pozwalają jednak poczuć radość z jazdy w większych grupach, gdzie jest czas na połączony z rywalizacją wysiłek i wesołe, towarzyskie rozmowy. W grupie raźniej przeżywa się towarzyszące wysiłkowi kryzysy - mówi Zamana.

- Przejechałem na rowerze 700.000 km. Uczestniczyłem w ponad 2000 wyścigów na całym świecie. Mogę więc chyba stwierdzić, że mam pewne doświadczenie w tej dziedzinie. Moim marzeniem jest wykorzystanie zdobytej wiedzy dla spopularyzowania jazdy na rowerze. - dodaje z entuzjazmem Zamana. - Rozwój kolarstwa jako dyscypliny leży mi oczywiście na sercu, jednak moim głównym zadaniem jest promocja jazdy rowerem wśród amatorów. Chcę zachęcić wszystkich do korzystania z roweru jako środka komunikacji. Chcę pokazać, jak fantastycznie i zdrowo można spędzić wolny czas na rowerowym siodełku. Miałem okazję obserwować, jak wygląda to w Belgii i Holandii. Nawet w Stanach Zjednoczonych, kraju wyjątkowo zmotoryzowanym, ludzie wsiadają na rowery częściej niż w Polsce. Chcę, by to się zmieniło. Sympatycy kolarstwa narzekają często, że nie ma w naszym kraju gór porównywalnych do Alp czy Pirenejów. Jednak właśnie dzięki temu Polska ma wspaniałe tereny do rozwoju turystyki rowerowej i jest wymarzonym miejscem dla imprez, pozwalających na rywalizację i sprawdzenie swoich sił ludziom, którzy po prostu kochają jeździć rowerem. Mazurskie bezdroża, leśne ścieżki Podlasia czy zróżnicowane przyrodniczo i krajobrazowo Mazowsze to miejsca, w których można doświadczyć największej przyjemności z jazdy rowerem. Wiem, co mówię, bo niewiele jest zakątków ziemi, których nie przejechałem na dwóch kółkach - zachęca młodych rowerzystów Cezary Zamana.

***

Maratony MTB dotarły również na Podlasie. W 2007 roku nasi białostoccy rowerzyści Michał i Mirosław Barej przygotowali w Supraślu wymagającą trasę i zaprosili właśnie Cezarego Zamanę z cyklem Mazovia. Impreza okazała się dużym sukcesem z rekordową ilością, niemal 800 uczestników. Organizatorzy stwierdzili, że jeden wyścig w województwie to stanowczo za mało. Mirosław Barej zaproponował więc przygotowanie własnych maratonów rowerowych MTB. Nowy cykl został nazwany Maratony Kresowe. Debiut zawodów organizowanych przez Podlaski Okręgowy Związek Kolarski i Klub Kolarski UKS Wygoda Białystok odbył się w Krynkach w 2009 roku, z dużym zaangażowaniem starosty sokólskiego Franciszka Budrowskiego. Wzięło w nim udział niemal 100 uczestników. Kolejne wyścigi odbyły się w Łomży, Suwałkach i Białymstoku. Następny sezon to już sześć imprez: Białystok, Michałowo, Sokółka, Łomża, Suwałki i Augustów. Maratony Kresowe przyniosły ożywienie lokalnych środowisk rowerowych. Łomżyńskie wyścigi to samodzielne dzieło tamtejszej grupy, w Suwałkach i Augustowie również aktywnie pomagali lokalni rowerzyści. Zaczęły powstawać mniej lub bardziej formalne drużyny kolarskie. Rywalizacja rosła z wyścigu na wyścig. Na maratony zaczęli przyjeżdżać uczestnicy z Litwy i Białorusi. W ubiegłym roku zawodnik z Litwy Sarunas Pacevieius do końca rywalizował o wygraną w klasyfikacji generalnej. Wygrał były kolarz zawodowy Dariusz Zakrzewski (Mistral), który przeżywa drugą sportową młodość. Wśród uczestników była między innymi znana aktorka Joanna Jabłczyńska.

Maratony Kresowe wyrobiły sobie w czasie dwóch pierwszych sezonów dobrą markę. Uczestnikom podobają się zróżnicowane trasy, kameralne klimaty i dobra kuchnia. Są to imprezy niekomercyjne, a mimo to dzięki zaangażowaniu wolontariuszy poziom organizacyjny dorównuje imprezom, które kosztują nawet kilkanaście razy więcej. Dzięki dobrym opiniom pomysłodawcy otrzymują wiele propozycji rozszerzenia imprezy, nawet o inne regiony. W tym roku jeden z wyścigów odbędzie się na zaproszenie Chełmskiej Grupy Rowerowej w Chełmie oraz po raz pierwszy maraton odbędzie się za wschodnią granicą w Sopoćkiniach na Białorusi.

***

Maratony Kresowe - znane w całym kraju - niestety nie znalazły uznania u naszych lokalnych urzędników.

- Liczyliśmy na dodatkowe wsparcie. Zamierzaliśmy uruchomić dodatkowy dystans dla najmłodszych. Myśleliśmy także o wprowadzeniu elektronicznego pomiaru czasu - mówi Mirosław Barej. Niestety zaplanowana na 3 maja inauguracja Maratonów Kresowych w Białymstoku stoi pod znakiem zapytania. W postępowaniu konkursowym impreza otrzymała symboliczne wsparcie, ponad dwukrotnie mniejsze niż w poprzednich latach.

- Polityka władz miasta jest niezrozumiała. Dla podlaskiego kolarstwa nie może się znaleźć kilka tysięcy. Mamy nadzieję, że nie jest to decyzja ostateczna. Byłoby szkoda, gdyby Maratonów Kresowych nie było w Białymstoku - żali się Barej.

Wstępny harmonogram Maratonów Kresowych 2011

* 03.05.2011 Białystok - Duch Puszczy i Kresów

* 12.06.2011 Michałowo - Dzika Puszcza

* 03.07.2011 Łomża - Na krańcach Mazowsza

* 17.07.2011 (Sopoćkinie) - Białoruś - Nad Niemnem

* 07.08.2011 Sokółka - Szlakiem Tatarskim

* 21.08.2011 Narewka - W krainie żubra

* 04.09.2011 Szelment k. Jeleniewa - W krainie ozów

* 11.09.2011 Chełm - Z Duchem Bieluchem

* 25.09.2011 Augustów - W królewskim mieście

Rower górski

Potężnie zbudowane maszyny na grubych oponach z wysokim bieżnikiem zrobiły oszałamiającą karierę. Zwarta, potężna budowa ramy, siodełko umieszczone zazwyczaj ponad kierownicą i terenowe ogumienie sprawiają, że nie sposób pomylić tego typu roweru z innym. Najczęściej spotyka się rowery górskie na kołach o średnicy 26 cali, ale coraz bardziej popularne są te z kołami 29-calowymi. Ich przeznaczeniem jest jazda w ciężkim terenie, np. górzystym, ale spotykamy je obecnie wszędzie. "Górale", bo tak się je potocznie nazywa, są odporne na uderzenia. Rower taki jest więc cięższy od roweru szosowego i przeciętnie waży 10-12 kg. Waga droższych wersji do tzw. cross-country wynosi około 7-9,5 kg. Rowery górskie nie boją się ani błota, ani wszelkich innych zabrudzeń, którym są notorycznie poddawane w czasie intensywnej eksploatacji w trudnym terenie. Opony są szerokie - nawet do 2,3" i mają z reguły głęboki bieżnik klockowy ułatwiający jazdę po piasku, błocie i dobrze wczepiający się w nierówności skał. Kierownica jest prosta, co ma zapobiegać wyrwaniu się jej z rąk, nawet gdy koła gwałtownie podskakują na nierównościach. U zawodowców jest ona również zaopatrzona w specjalne rogi pozwalające cykliście przesuwać się bardziej do przodu na podjazdach, a w łatwym terenie po prostu zmieniać położenie rąk dla odpoczynku. Niskie osadzenie kierownicy nadaje kolarzowi charakterystyczną wyciągniętą sylwetkę, która ułatwia podjazdy i jazdę w ciężkim terenie. Efektywna jazda takim pojazdem wymaga jednak pewnej wprawy. Pozycja cyklisty, wymuszona geometrią ramy, optymalna do balansowania ciałem i pedałowania bez zbędnych strat energii, jest nie do zaakceptowania dla "niedzielnych rowerzystów". Zbyt pochylona i zanadto obciąża ręce. Szerokie opony z głębokim bieżnikiem stawiają duże opory i hałasują przy szybszej jeździe po gładkich nawierzchniach. Rower górski z prawdziwego zdarzenia posiada przynajmniej przednią amortyzację i służy głównie do uprawiania aktywnej turystyki w trudnym terenie, a jego sportowe odmiany przeznaczone są do różnych innych dyscyplin, m.in. cross country (XC), czyli przełajów po pętli 10-20 km, które pokonuje się w czasie zawodów 3-4 razy, a także Maratonów MTB, czyli wyścigów w terenie, jednak na znacznie dłuższej trasie (nawet do 200 km) o mniejszych interwałach niż w XC, w typowo górskim terenie.

Jerzy Tokajuk, [e-mail] www.eskapada.podlasie.pl.